Zelf rijden wordt straks verleden tijd: de opkomst van zelfrijdende auto’s

Autonome voertuigen zijn al jaren in ontwikkeling, maar ze komen nu echt dichterbij. Auto’s die zichzelf door het verkeer sturen, zonder dat een mens het stuur aanraakt. Het klinkt als sciencefiction, maar in verschillende landen rijden er al testvoertuigen op de openbare weg. De technologie ontwikkelt zich snel, en de vraag is niet meer óf het gaat gebeuren, maar wanneer.

Hoe een zelfrijdende auto zijn weg vindt

Een zelfrijdende auto gebruikt een combinatie van sensoren, camera’s en radarsystemen om zijn omgeving in de gaten te houden. Elk onderdeel heeft een eigen taak. Camera’s herkennen verkeersborden en voetgangers, radar meet afstanden tot andere voertuigen, en een technologie genaamd lidar maakt een gedetailleerde 3D kaart van de omgeving. Al die informatie wordt razendsnel verwerkt door een computersysteem dat voortdurend beslissingen neemt. Vergelijk het met hoe een mens rijdt: je kijkt, je denkt, je reageert. Een zelfrijdend voertuig doet dat allemaal tegelijk, en veel sneller dan een mens dat kan. Toch is het systeem niet onfeilbaar. Onverwachte situaties, zoals een kapot verkeerslicht of sneeuw op de weg, kunnen de technologie in de war brengen.

De vijf niveaus van zelfrijden

Niet elke auto die zichzelf een beetje bestuurt is meteen volledig autonoom. Er zijn vijf officiële niveaus van rijautomatisering. Op niveau één helpt de auto de bestuurder, bijvoorbeeld door automatisch af te remmen. Op niveau twee kan de auto sturen én gas geven, maar de bestuurder moet wel opletten. Op niveau drie mag de bestuurder zijn aandacht even ergens anders op richten, maar moet hij klaar staan om het over te nemen. Niveau vier betekent dat de auto zichzelf in bepaalde situaties volledig zelf redt, zonder tussenkomst van de bestuurder. En op niveau vijf, het hoogste niveau, is er helemaal geen stuur meer nodig. De meeste auto’s die nu op de markt zijn, zitten op niveau twee of drie. Volledig zelfrijdende voertuigen op niveau vijf zijn nog niet breed beschikbaar voor consumenten.

Veiligheid en regels rond zelfrijdende technologie

Wereldwijd werken overheden aan nieuwe regels voor voertuigen die zichzelf besturen. De Europese Unie heeft hiervoor de European Connected and Autonomous Vehicle Alliance opgericht, beter bekend als ECAVA. Dit platform brengt autofabrikanten, techbedrijven en beleidsmakers samen om afspraken te maken over veiligheid en standaarden. Want wie is er verantwoordelijk als een zelfrijdende auto een ongeluk veroorzaakt? De fabrikant, de eigenaar of het softwareprogramma? Dat soort vragen zijn nog niet overal beantwoord. Ondertussen laten onderzoeken zien dat de meeste verkeersongelukken veroorzaakt worden door menselijke fouten, zoals afleiding of vermoeidheid. Zelfrijdende systemen maken die fouten niet op dezelfde manier. Dat biedt perspectief, al is er nog een lange weg te gaan voordat de technologie overal veilig en betrouwbaar genoeg is.

Wat zelfrijdende auto’s veranderen aan ons dagelijks leven

Als zelfrijdende voertuigen breed worden ingezet, verandert er veel meer dan alleen de manier van rijden. Mensen die nu niet zelf kunnen autorijden, zoals ouderen of mensen met een beperking, krijgen meer vrijheid van beweging. De reistijd in een auto kan worden gebruikt om te werken, te lezen of te ontspannen, omdat je geen aandacht meer aan het verkeer hoeft te besteden. In steden kan slim verkeer ook helpen om files te verminderen, omdat voertuigen beter op elkaar kunnen afstemmen. Onderzoekers van de TU Delft verwachten dat de overgang naar volledig zelfrijdend vervoer stap voor stap zal gaan, niet van de ene op de andere dag. Er zijn grote investeringen nodig in infrastructuur, wetgeving en technologie. Maar de richting is duidelijk: de auto van de toekomst rijdt zichzelf.

Veelgestelde vragen

Zijn zelfrijdende auto’s al te koop?
Volledig zelfrijdende auto’s voor particulieren zijn nog niet te koop. Wel zijn er al auto’s met geavanceerde rijhulpsystemen, zoals automatisch remmen en rijstrookassistentie. Die vallen onder de lagere niveaus van rijautomatisering. Echte zelfrijdende voertuigen worden op dit moment vooral getest door technologiebedrijven en autofabrikanten.

Wat is lidar en waarom gebruiken zelfrijdende auto’s dat?
Lidar is een meettechnologie die met laserpulsen een nauwkeurige 3D kaart van de omgeving maakt. Zelfrijdende auto’s gebruiken lidar omdat het systeem ook in het donker of bij slechte zichtomstandigheden goed werkt. Samen met camera’s en radar geeft lidar de auto een volledig beeld van alles eromheen.

Wat gebeurt er als de software van een zelfrijdende auto een fout maakt?
Als de software een fout maakt, is het nog niet altijd duidelijk wie daarvoor verantwoordelijk is. In veel landen zijn de wetten daarover nog in ontwikkeling. Fabrikanten werken aan systemen die fouten opvangen voordat ze tot gevaarlijke situaties leiden, maar de regelgeving loopt daar nog op achter.

Heeft zelfrijdend vervoer ook nadelen?
Zelfrijdend vervoer heeft ook nadelen. De technologie is duur, waardoor niet iedereen er toegang toe heeft. Daarnaast zijn er zorgen over privacy, omdat zelfrijdende voertuigen grote hoeveelheden data verzamelen over routes en rijgedrag. Ook kunnen cyberaanvallen een risico vormen als voertuigen met internet verbonden zijn.