IoT mobiliteit: zo worden wegen, bussen en fietsen slim verbonden

IoT mobiliteit verandert de manier waarop mensen zich verplaatsen. Het begrip IoT staat voor het Internet of Things, wat betekent dat apparaten en voertuigen via internet met elkaar communiceren. Een auto deelt zijn positie, een verkeerslicht past zichzelf aan op drukte en een trein meldt automatisch een storing. Al deze verbindingen samen maken transport sneller, veiliger en zuiniger. Dat klinkt misschien futuristisch, maar het gebeurt al in veel steden en landen.

Hoe slimme sensoren het verkeer verbeteren

Overal in steden hangen sensoren die verkeer meten. Ze tellen auto’s, meten rijsnelheid en registreren files. Die gegevens gaan naar een centraal systeem, dat verkeerslichten bijstuurt om opstoppingen te voorkomen. In Amsterdam en Rotterdam worden dit soort systemen al gebruikt om doorstroming te verbeteren. Een sensor in het wegdek merkt bijvoorbeeld dat een kruispunt te druk wordt en geeft groen aan een minder drukke straat. Zo rijdt het verkeer soepeler zonder dat er een mens aan te pas komt. Dit vermindert ook uitstoot, want auto’s die minder stilstaan, verbruiken minder brandstof.

Verbonden voertuigen en wat ze uitwisselen

Moderne voertuigen zijn kleine computers op wielen. Ze verzamelen constant gegevens over snelheid, remgedrag, bandenspanning en motortemperatuur. Via draadloze verbindingen sturen ze die informatie door naar fabrikanten, wegenautoriteiten of andere voertuigen. Dit heet vehicle to everything communicatie, ook wel V2X genoemd. Een vrachtwagen kan bijvoorbeeld een naderende ambulance al opmerken voordat de chauffeur het sirene hoort, zodat hij tijdig ruimte maakt. Bij de NS worden treinen gevolgd via sensoren die precies bijhouden waar elke wagon zich bevindt en hoe druk het is. Reizigers zien dat live terug in de reisplannerapp.

Slimme infrastructuur voor fietsers en voetgangers

Niet alleen auto’s en treinen profiteren van slimme technologie. In steden zoals Utrecht en Eindhoven zijn fietsroutes uitgerust met telsystemen die het aantal fietsers bijhouden. Die informatie helpt gemeenten om te beslissen waar nieuwe fietspaden nodig zijn. Bij drukke oversteekplaatsen zijn slimme verkeerslichten die langer groen geven als er veel voetgangers wachten. Sommige steden testen met sensoren in lantaarnpalen die de luchtkwaliteit meten en dit koppelen aan verkeersdata. Als de luchtvervuiling te hoog oploopt, kan het systeem zwaar verkeer tijdelijk een andere route sturen. Zo werkt digitale infrastructuur niet alleen voor doorstroming, maar ook voor gezondheid.

Uitdagingen bij het slim maken van transport

Zoveel apparaten die met elkaar praten, brengt ook risico’s met zich mee. Elk aangesloten apparaat is een mogelijke ingang voor hackers. Een aanval op een verkeersbeheersysteem kan grote gevolgen hebben voor de veiligheid. Daarnaast is er de vraag over privacy. Sensoren registreren bewegingen van mensen, en het is niet altijd duidelijk wie die gegevens bewaart en hoe lang. De Europese privacywet AVG stelt hier regels aan, maar de uitvoering verschilt per land en gemeente. Er zijn ook technische drempels: oudere infrastructuur is niet zomaar geschikt te maken voor digitale koppelingen. Nieuwe bruggen en wegen worden al ontworpen met ingebouwde sensoren, maar bestaande infrastructuur aanpassen kost tijd en geld. Toch zetten steden en overheden steeds grotere stappen, omdat de voordelen op de lange termijn zwaarder wegen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een slim verkeersmanagement systeem en een gewoon verkeerslicht?
Een gewoon verkeerslicht werkt op vaste tijden, ongeacht hoeveel verkeer er is. Een slim verkeersmanagement systeem gebruikt sensoren en data om verkeerslichten in real time aan te passen op de drukte. Daardoor rijdt het verkeer vloeiender en zijn er minder files.

Zijn er ook nadelen voor gewone mensen die gebruikmaken van slim openbaar vervoer?
Voor reizigers zijn er weinig directe nadelen. De dienstregeling wordt nauwkeuriger en uitval is sneller op te lossen. Een aandachtspunt is wel dat systemen die storingen automatisch detecteren ook persoonsgegevens kunnen verzamelen, zoals instaplocaties van ov chipkaarthouders. Het is verstandig om te weten welke gegevens een vervoerder opslaat.

Welke steden in Nederland lopen voorop met slimme mobiliteit?
Eindhoven, Amsterdam, Rotterdam en Utrecht lopen voorop in Nederland. Eindhoven heeft al jarenlang een testomgeving voor verbonden voertuigen en slimme verkeerslichten. Amsterdam gebruikt data van sensoren om parkeerruimte en verkeersdrukte te beheren. Rotterdam past slimme brugbediening toe via sensoren en camera’s.

Kan een gewone auto ook meedoen aan slimme verkeersnetwerken?
Oudere auto’s zonder ingebouwde communicatiesystemen kunnen niet rechtstreeks meedoen. Moderne auto’s vanaf ongeveer 2018 hebben steeds vaker connectiviteitsfuncties die data uitwisselen met apps of navigatiediensten. Volledig meedoen aan V2X netwerken vraagt speciale hardware die nog niet standaard in alle nieuwe modellen zit.