Hartaandoening: wat er in je borst kan gebeuren en wat je eraan kunt doen

Een hartaandoening treft in Nederland honderdduizenden mensen, jong en oud. Het hart pompt elke dag duizenden liters bloed rond, zonder pauze. Als dat systeem niet meer goed werkt, merk je dat snel in je hele lichaam. Toch weten veel mensen weinig over wat er precies mis kan gaan, hoe dat voelt en wat je ertegen kunt doen. Dat is jammer, want vroeg weten is vroeg handelen.

Veel voorkomende vormen van hartziekte

Er zijn verschillende soorten problemen die het hart kunnen treffen. Hartfalen is een bekende vorm: het hart pompt dan niet genoeg bloed rond om alle organen van zuurstof te voorzien. Dat geeft klachten zoals vermoeidheid, kortademigheid en vocht in de benen. Een andere veel voorkomende aandoening is een vernauwing van de kransslagaderen, ook wel coronairlijden genoemd. Hierbij stapelt vet zich op in de bloedvaten rond het hart. Als zo’n bloedvat volledig verstopt raakt, ontstaat een hartinfarct. Daarnaast zijn er hartritmestoornissen, waarbij het hart te snel, te langzaam of onregelmatig klopt. Boezemfibrilleren is daar een bekend voorbeeld van. Al deze aandoeningen zijn ernstig, maar ook behandelbaar als ze op tijd worden herkend.

Oorzaken die je leven beïnvloeden

Een hoge bloeddruk die langdurig onbehandeld blijft, is één van de grootste risicofactoren voor schade aan het hart. Het hart moet dan harder werken dan nodig is, wat het op den duur verzwakt. Roken beschadigt de bloedvaten en versnelt de vorming van vernauwingen. Te veel LDL-cholesterol in het bloed zorgt voor ophoping in de vaatwanden. Overgewicht, weinig bewegen, veel stress en te weinig slaap spelen ook een rol. Soms is er een aangeboren afwijking aan het hart, die al bij de geboorte aanwezig is en soms pas later klachten geeft. Erfelijkheid telt mee: heeft een ouder of broer of zus hart en vaatziekten gekregen op jonge leeftijd, dan is het verstandig om zelf eerder te laten controleren. Leefstijl en erfelijkheid werken samen, en dat maakt preventie zo belangrijk.

Signalen die je niet moet negeren

Pijn op de borst is het bekendste signaal, maar lang niet het enige. Kortademigheid bij lichte inspanning, zoals traplopen, kan wijzen op een verminderde hartfunctie. Sommige mensen voelen hun hart bonken of overslaan, wat kan duiden op een ritmestoornis. Vermoeidheid die niet weggaat na rust is een ander teken dat artsen serieus nemen. Bij een hartinfarct voelen sommige mensen pijn uitstralen naar de arm, kaak of rug. Bij vrouwen zijn de klachten soms minder uitgesproken dan bij mannen, wat herkenning moeilijker maakt. Duizeligheid, flauwvallen of een beklemmend gevoel op de borst zijn ook redenen om snel een arts te bellen. Wacht niet te lang met het zoeken van hulp. Hoe eerder een hartprobleem wordt vastgesteld, hoe meer schade er voorkomen kan worden.

Behandeling en leven met een hartprobleem

De behandeling hangt sterk af van het soort en de ernst van de aandoening. Bij hartfalen schrijven artsen vaak medicijnen voor die het hart ontlasten en de vochthuishouding in balans houden. Bij vernauwde bloedvaten kan een dotterbehandeling helpen, waarbij een ballonnetje het bloedvat weer opent. Soms is een bypass operatie nodig. Bij ritmestoornissen kan een pacemaker of een ablatie uitkomst bieden. Naast medische behandeling is leefstijl altijd een onderdeel van het herstel. Stoppen met roken, gezonder eten, regelmatig bewegen en stress verminderen helpen het hart te beschermen. Veel mensen leven jarenlang goed met een chronische hartziekte als ze goed op zichzelf letten en hun behandeling volgen. Lotgenotencontact via patiëntenverenigingen helpt daarbij. Je staat er niet alleen voor.

Veelgestelde vragen

Kan een hartaandoening ook voorkomen bij jonge mensen?
Ja, een hartprobleem kan ook jonge mensen treffen. Aangeboren afwijkingen, erfelijke vormen van hoog cholesterol en ritmestoornissen komen ook voor bij mensen onder de veertig. Zelfs kinderen kunnen er soms mee te maken krijgen. Een gezonde leefstijl van jongs af aan verkleint de kans op problemen later in het leven.

Wat is het verschil tussen een hartinfarct en hartfalen?
Een hartinfarct is een acute gebeurtenis waarbij een bloedvat verstopt raakt en een deel van het hartspierweefsel afsterft. Hartfalen is een chronische toestand waarbij het hart structureel minder goed bloed rondpompt. Een hartinfarct kan wel leiden tot hartfalen, als het hart daarna blijvend beschadigd is.

Hoe weet ik of mijn klachten met mijn hart te maken hebben?
Klachten zoals aanhoudende vermoeidheid, kortademigheid, pijn op de borst of een onregelmatige hartslag kunnen op een hartprobleem wijzen, maar kunnen ook andere oorzaken hebben. Alleen een arts kan dit goed beoordelen. Bij twijfel is het verstandig om een afspraak te maken bij de huisarts, die zo nodig verder onderzoek inzet.

Kan je met een chronische hartkwaal nog normaal leven?
Veel mensen met een chronische hartkwaal leiden een actief en prettig leven. Met de juiste medicijnen, regelmatige controles en een gezonde leefstijl is het voor veel mensen mogelijk om goed te blijven functioneren. Wat normaal is, verschilt per persoon en per situatie, maar volledige stilstand is zeker niet altijd nodig.