Duurzaam bouwen: zo bouw je voor de toekomst zonder de aarde te vergeten

Duurzaam bouwen is de afgelopen jaren steeds gewoner geworden. Waar het vroeger vooral iets was voor mensen met een groot budget of een groen ideaal, is milieuvriendelijk bouwen nu voor iedereen toegankelijk. Dat is goed nieuws, want de bouwsector is verantwoordelijk voor een groot deel van het energieverbruik en de CO2-uitstoot in Nederland. Een woning die zuinig omgaat met energie en gebouwd is met verantwoorde materialen, doet er dus echt toe. En het begint vaak met kleine keuzes.

Materialen die het verschil maken

Bij elke verbouwing of nieuwbouw draait veel om de keuze van materialen. Circulair bouwen betekent dat je materialen hergebruikt of kiest voor grondstoffen die weinig belasting geven voor het milieu. Denk aan hout met een duurzaamheidskeurmerk, gerecyclede bakstenen of isolatiemateriaal gemaakt van hennep of schapenwol. Deze materialen zijn niet alleen minder schadelijk bij de productie, maar ook gezonder voor de mensen die er later in wonen. Beton en staal vragen veel energie om te maken, dus hoe minder je daarvan gebruikt, hoe beter. Steeds meer aannemers werken tegenwoordig met een materialenpaspoort, waarmee je precies kunt bijhouden welke grondstoffen er in een gebouw zitten en wat je daar later opnieuw mee kunt doen.

Energie besparen begint bij de schil van je woning

Een goed geïsoleerde woning verbruikt veel minder energie voor verwarming en koeling. De buitenkant van een huis, ook wel de bouwschil genoemd, speelt daarin een grote rol. Goede dakisolatie, vloerisolatie en muurisolatie houden warmte binnen in de winter en buiten in de zomer. Drievoudig isolerende beglazing helpt daarbij extra. Wie een woning energieneutraal wil bouwen, kiest ook voor een goede luchtdichte constructie met een gecontroleerde ventilatie. Zo gaat er geen warmte verloren via kieren en gaten, maar blijft de luchtkwaliteit wel goed. Zonnepanelen op het dak en een warmtepomp in plaats van een gasketel maken de stap naar een woning zonder aardgas een stuk makkelijker. Steeds meer nieuwe woningen worden zo ontworpen dat ze meer energie opwekken dan ze verbruiken, ook wel een energiepositief huis genoemd.

Water en groen als onderdeel van een duurzaam ontwerp

Naast energie en materialen speelt ook water een grote rol bij verantwoord bouwen. Regenwater opvangen voor het toilet of de tuin is een eenvoudige manier om drinkwater te besparen. Een groendak, waarop planten groeien, houdt regenwater vast en zorgt voor extra isolatie. Het vermindert ook de hittestress in steden, omdat planten verkoeling geven op warme dagen. Groene gevels hebben een vergelijkbaar effect. Bij het ontwerp van een woning of wijk wordt steeds vaker nagedacht over de omgeving als geheel. Meer groen en minder bestrating zorgen ervoor dat regenwater in de bodem kan zakken in plaats van naar het riool te stromen. Dat is goed voor de natuur en vermindert de kans op wateroverlast bij hevige regen.

Kosten en subsidies bij milieuvriendelijk bouwen

Veel mensen denken dat verantwoord bouwen duurder is, maar dat klopt maar gedeeltelijk. De aanschaf van goede isolatie of een warmtepomp kost inderdaad meer vooraf. Maar op de lange termijn bespaar je veel op je energierekening, waardoor de investering zichzelf terugverdient. De overheid stimuleert bovendien het verduurzamen van woningen via subsidies en leningen. Zo is er de ISDE-subsidie voor warmtepompen en zonneboilers, en kunnen woningeigenaren gebruikmaken van het Nationaal Warmtefonds voor een lening met gunstige voorwaarden. Bij nieuwbouwprojecten gelden steeds strengere eisen vanuit de BENG-norm, wat staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Dat betekent dat nieuwe woningen sowieso al aan een hoge energiestandaard moeten voldoen. Wie nu investeert in een toekomstbestendige woning, staat over tien jaar veel sterker.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen energieneutraal en energiepositief bouwen?
Een energieneutrale woning wekt evenveel energie op als ze verbruikt. Een energiepositieve woning wekt meer energie op dan ze nodig heeft. Het overschot wordt dan teruggeleverd aan het net of opgeslagen in een thuisbatterij.

Is een groen dak geschikt voor elke woning?
Een groendak is niet automatisch geschikt voor elke woning. Het dak moet sterk genoeg zijn om het gewicht van de planten en de grond te dragen. Een plat dak is over het algemeen beter geschikt dan een schuin dak. Een specialist kan beoordelen of jouw dak de aanleg aankan.

Welke subsidies zijn er in Nederland voor het verduurzamen van een woning?
In Nederland zijn er verschillende regelingen om het verduurzamen van een woning te ondersteunen. De ISDE-subsidie geldt voor warmtepompen en zonneboilers. Via het Nationaal Warmtefonds kun je een voordelige lening afsluiten voor isolatie en andere maatregelen. De Saldering regeling voor zonnepanelen verandert de komende jaren, dus het is verstandig om de actuele informatie te checken bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Wat betekent de BENG-norm bij nieuwbouw?
BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Dit is een wettelijke eis voor alle nieuwe woningen en gebouwen in Nederland. Een woning moet aan drie eisen voldoen: een lage energiebehoefte, een beperkt primair fossiel energiegebruik en een minimumaandeel hernieuwbare energie. Dit zorgt ervoor dat nieuwe woningen standaard zuiniger en duurzamer zijn dan oudere gebouwen.